preloader

آرشیو وبلاگ

عقیم سازی حیوانات

عقیم‌ سازی حیوانات خانگی روش ها، فواید و عوارض

سرفصل محتوا

عقیم‌ سازی حیوانات خانگی یا Pet sterilization رایج‌ترین روش ناباروری حیوانات به شمار می‌رود که در طی این پروسه بخشی از اندام جنسی حیوان یا تمام آن از بدن او جدا می‌شود. عقیم‌ سازی حیوانات خانگی از اصلی‌ترین جراحی‌ها در کلینیک‌های دامپزشکی است و روزانه افراد زیادی برای عقیم‌ سازی حیوانات خود به این کلینیک‌ها مراجعه می‌کنند. البته اصطلاح عقیم‌ سازی معمولا اشتباه به کار برده می‌شود. این عبارت در اصل مخصوص به فرآیند عقیم‌ سازی حیوانات با جنس ماده است و برای حیوانات نر از واژه “اخته‌کردن” استفاده می‌شود. البته هر دو این واژه‌ها معنایی یکسان دارند اما گاهی اوقات به‌جای یکدیگر استفاده می‌شوند.

اما اکثر سوالاتی که ذهن افراد را به خود مشغول کرده مسائل مربوط به اتفاقات بعد از جراحی می‌باشد. سوالاتی مثل اینکه آیا به حیوان آسیبی وارد می‌شود یا اینکه چه فوایدی را به دنبال دارد. و بسیاری از افراد نیز هستند که برای عقیم‌ کردن حیوان خانگیشان مردد هستند و نمی‌دانند که باید این کار را انجام دهند یا خیر.

چرا باید حیوان خانگی خود را عقیم کنید؟

عقیم‌ سازی حیواناتی مانند گربه و سگ برای درمان بسیاری از بیماری‌ها توصیه می‌شود. در بسیاری از موارد نیز دلیل اصلی انجام این جراحی، پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های متعدد در دستگاه تناسلی حیوان می‌باشد. اما به شکلی کلی و وسیع‌تر اصلی‌ترین دلیل عقیم‌ سازی حیوانات، جلوگیری از زاد و ولد ناخواسته و عواقب ناشی از جفت‌گیری، می‌باشد. امروزه در بسیاری از پناهگاه‌ها و گروه‌های حمایت از حیوانات به منظور جلوگیری از تولد حیوانات ناخواسته، اقدام به عقیم‌ سازی حیوانات بالغ می‌کنندو در نتیجه از افزایش بیش از حد و خارج از کنترل حیوانات جلوگیری می‌کنند. عقیم‌ سازی حیوانات خانگی مزایای زیادی را به دنبال دارد و اگر توانایی زاد و ولد حیوان برای شما اهمیتی ندارد بهتر است او را عقیم کنید. در ادامه به معرفی مزایای و معایب عقیم‌ سازی سگ‌ها و گربه‌ها میپردازیم.

عقیم‌ سازی حیوانات مزایای متفاوتی دارد که با توجه به جنس حیوان (نر یا ماده)  نیز متغیر است. در ادامه به صورت جزئی‌تر و دقیق‌تر، مزایا و معایب انجام این عمل را در سگ‌ها و گربه‌ها بررسی می‌کنیم.

عقیم سازی سگ‌

عقیم‌ سازی سگ‌ها یکی از مسائلی است که قبل از اقدام برای انجام آن باید اطلاعات کافی را بدست آوریم و با توجه به شرایط خاص حیوان برای انجام این جراحی تصمیم بگیریم.

سگ‌ها معمولا در سنین 6 تا 12 ماهگی بالغ می‌شوند. البته بلوغ آن‌ها به مواردی مانند نژاد، شرایط جسمی و محیط زندگی هم بستگی دارد. با رسیدن به بلوغ، آن‌ها توانایی تولید مثل پیدا می‌کنند و اگر از بارداری آن‌ها جلوگیری نکنید می‌توانند بین 2 تا 3 بار در سال بچه‌دار شوند. این موضوع برای بسیاری از افراد به دلیل عدم تمایل شخصی یا نداشتن فضای مورد نیاز، آزاردهنده است. روش‌های مختلفی برای جلوگیری از بارداری سگ‌ها وجود دارد که عقیم‌ سازی حیوانات یکی از رایج‌ترین این روش‌ها در سراسر دنیا است. همانطور که گفته شد فواید عقیم‌ سازی در سگ‌های ماده با سگ‌های نر تفاوت دارد.

عقیم سازی سگ ماده

عقیم‌ سازی سگ‌ ماده

عقیم‌ سازی سگ‌های ماده به روش‌های مختلفی امکان‌پذیر است:

  1. مسدود‌کردن لوله رحمی
  2. برداشتن رحم
  3. برداشتن تخمدان‌ها
  4. برداشتن کامل رحم و تخمدان‌ها

از آن‌جایی که انتخاب هر کدام از این روش‌ها نیاز به بررسی دارد پیشنهاد می‌شود تا در این مرحله از دامپزشک کمک گرفته تا با در نظر گرفتن شرایط خاص سگ، بهترین راهکار را به شما ارائه دهد.

چه موقعی بهترین زمان برای عقیم‌ سازی سگ‌های ماده است؟

بهترین زمان برای عقیم‌ سازی سگ‌های ماده بعد از اولین فحل است. توصیه می‌شود که این‌کار را قبل از فحل اول انجام ندهید زیرا ممکن است مشکلاتی را برای سگ شما ایجاد بکند که این مشکلات شامل:

  • التهاب فرج
  • افزایش اشتها
  • اضافه وزن
  • بی اختیاری در دفع ادرار

فواید عقیم‌ سازی سگ ماده

در این بخش به مزایای عقیم‌ سازی سگ‌های ماده می‌پردازیم که از تعداد قابل توجهی برخوردارند. اولین فایده عقیم‌ سازی این سگ‌ها پیشگیری از ابتلا به سرطان پستان است. لازم است بدانید که اگر قبل از اولین دوره پریود سگ خود را عقیم کنید احتمال ابتلا به سرطان در او تقریبا به صفر می‌رسد.

بیشتر بخوانید
10 بازی جذاب برای تخلیه انرژی سگ در خانه

احتمال ابتلا به سرطان خون پس از فحل اول به 7 درصد و پس از فحل دوم به 25 درصد می‌رسد. اما توجه کنید که نباید فکر کنید بعد از گذشت از این مراحل عقیم‌ سازی حیوانات فایده‌ای برای سگ شما ندارد. عقیم‌ کردن حتی در سگ‌هایی که دارای تومور هستند نیز مفید است به این دلیل که منشا تولید استروژن حذف شده و بدین ترتیب گسترش تومورها متوقف خواهد شد. یکی از بیماری‌های پرهزینه و دردسرساز در سگ‌ها پیومتر است. پیومتر یک بیماری بسیار شایع در میان سگ‌هایی است که عقیم نشده‌اند. این بیماری از نوعی عفونت در هنگام دوره پریود سگ بوجود می‌آید و اگر درمان نشود و جدی گرفته نشود باعث مرگ زودهنگام سگ می‌شود.

عقیم‌ سازی سگ‌های ماده فواید دیگری نیز دارد که در ادامه ذکر شده است:

  • جلوگیری از بارداری کاذب
  • زندگی طولانی‌تر و سالم‌تر
  • جلوگیری از حاملگی ناخواسته
  • پیشگیری از سرطان رحم و تخمدان
  • عدم خون‌ریزی بر روی فرش و دیگر وسایل منزل
  • جلوگیری از اجتماع سگ‌های نر در اطراف خانه در زمان فحلی سگ ماده

عقیم‌ سازی سگ‌های نر

عقیم‌ سازی سگ‌های نر انواع مختلفی دارد:

  1. عقیم‌ سازی کامل
  2. عقیم‌ سازی وازکتومی

در عمل وازکتومی لوله‌های تناسلی سگ نر بسته می‌شود و قدرت باروری نیز از بین می‌رود. اما در عقیم‌ سازی کامل عضو تناسلی به کلی جدا می‌شود. شایان به ذکر است که اکثر دامپزشکان توصیه می‌کنند که فرآیند عقیم‌ سازی حیوانات به روش کامل انجام شود.

عقیم سازی سگ نر
عقیم سازی سگ نر

بهترین زمان برای عقیم‌ سازی سگ نر

سگ‌های نر در سنین بین 6 ماهگی تا 10 ماهگی به بلوغ می‌رسند. عقیم‌ سازی آن‌ها نیز از 2 ماهگی تا 10 ماهگی امکان‌پذیر است زیرا بیضه‌های آن‌ها از روز 60 تولد به شکلی در می‌آید که مناسب برای جراحی است. اگر سگ نر قبل از رسیدن به بلوغ، عقیم شود، برجستگی پوست بیضه‌ها دیگر قابل مشاهده نخواهد بود اما در صورت عقیم‌ سازی حیوانات بعد از رسیدن به سن بلوغ پوست بیضه‌ها تا مدت‌ها باقی خواهد ماند. بنابراین بهترین سن برای عقیم‌ سازی سگ‌های نر را می‌توان 6 ماهگی دانست.

شیوه‌های عقیم‌ سازی سگ‌های نر

عقیم‌ سازی سگ‌های نر به روش‌های زیر امکان‌پذیر است:

  1. بستن لوله‌ها یا همان روش وازکتومی
  2. خارج‌کردن بیضه‌ها (خارج‌کردن هر دو بیضه با ایجاد شکاف‌های کوچک روی پوست بیضه)
  3. عقیم‌ سازی موقت (در ایران رایج نیست)
  4. عقیم‌ سازی با استفاده از روش زویترین – مناسب برای سگ‌های 8 تا 10 ماهه (در این روش بیضه‌ها به تولید هورمون جنسی ادامه می‌دهند اما مقدار آن‌ها نصف می‌شود)

مضرات عقیم‌ کردن سگ‌ها

مضرات عقیم سازی سگ
مضرات عقیم سازی سگ

مضرات عقیم‌ کردن سگ‌ها شامل موارد زیر است:

  • اضافه وزن می‌تواند منجر به بیماری های مفصلی، آرتروز، بیماری های قلبی، آماس لوزالمعده و دیابت شود و از این رو توجه به آن بسیار مهم است. این موضوع با داشتن برنامه غذایی مناسب و میزان فعالیت روزانه مشخص برای سگ این موضوع قابل حل است. 
  • سگ‌های ماده‌ای که قبل از اولین دوره پریود عقیم شوند ممکن است در کنترل ادرار دچار مشکل شوند.
  • سگ‌های عقیم‌ شده ممکن است به بیماری رباط صلیبی مبتلا شوند.
  • امکان تجربه مشکلات روحی و جسمانی در صورت عقیم‌ شدن به صورت اصولی و زیرنظر پزشک نامناسب
  • تغییرات در نظم خواب و بیداری
  • افزایش احتمال کم کاری تیروئید
  • خطر ابتلا به سرطان همانژیوسارکوما (Hemangiosarcoma) که یکی از انواع سرطان‌های خطرناک و کشنده می‌باشد و معمولاً قلب و طحال را مورد هدف قرار می‌دهد. ترشح هورمون‌های مشخص که سگ ها را در برابر این سرطان خاص محافظت می‌کند، پس از عقیم شدن کاهش می‌یابد. در نتیجه احتمال ابتلای سگ‌های نر عقیم شده به همانژوسارکوما در مقایسه با سگ‌های دیگر بیش از 1.5 برابر است.
  • دیسپلازی مفصل لگن و آلوپسی

همچنین به یاد داشته باشید که در صورت مراجعه به دامپزشک ماهر و مطمئن احتمال وقوع خطرات ذکر شده بسیار کاهش می‌یابد؛ لذا قبل از تصمیم نهایی حتما به دنبال پزشک مناسب باشد.

بیشتر بخوانید
رایج‌ترین خرافات و باورهای اشتباه در مورد گربه ها

عقیم‌‌ سازی گربه‌

عقیم‌ سازی گربه‌ها نیز مانند سگ‌ها یکی از مسائلی است که قبل از اقدام برای انجام آن باید اطلاعات کافی را بدست آوریم و با توجه به شرایط خاص حیوان برای انجام این جراحی تصمیم بگیریم.
در فصل بهار گربه‌ها به دنبال تولید مثل و بچه‌دار شدن هستند. عقیم‌ سازی گربه‌ها باعث جلوگیری از به دنیا‌ آمدن بچه‌های ناخواسته می‌شود که بعدا قرار است بدون صاحب رها شوند. از این رو عقیم‌ سازی حیوانات برای گربه‌های خانگی به شدت توصیه می‌شود. عقیم‌ سازی در گربه‌های ماده شامل برداشتن تخمدان‌های او و در گربه‌های نر شامل برداشتن بیضه‌ها می‌شود.

عقیم سازی حیوانات خانگی - گربه
عقیم سازی گربه

فواید عقیم‌ سازی گربه‌

جراحی گربه‌ها جهت عقیم‌ کردن آن‌ها دارای فواید زیر است:

  • افزایش طول عمر آن‌ها
  • جلوگیری از بروز عفونت ادراری
  • جلوگیری از ابتلا به بیماری‌هایی مانند ویروس نقص ایمنی گربه‌سانان (ایدز گربه‌سانان)
  • جلوگیری از ابتلا به تومورهای سینه در گربه‌های ماده
  • باعث مهربان‌تر، آرام‌تر و رام‌تر شدن گربه‌ها می‌شود
  • کاهش خطرات احتمالی به علت کمتر فرارکردن (خطراتی مانند برخورد با اتومبیل‌ها یا دعوا با گربه‌های دیگر)
  • جلوگیری از ابتلا به سرطان پروستات
  • کاهش رفتار سلطه‌گرانه
  • کاهش جنب و جوش گربه‌های نر 
  • کاهش بدخلقی در گربه‌های نر
  • گربه‌های نر عقیم کمتر به دنبال گربه‌های ماده می‌روند

یکی از شایعه‌های رایج درباره عقیم‌ سازی گربه‌های نر این است که گفته می‌شود این گربه‌ها بعد از عقیم‌ سازی چاق می‌شوند اما این باور کاملا غلط است. با عقیم‌ سازی حیوانات متابولیسم بدن آنها کاهش می‌یابد و در نتیجه آن به غذای کمتری نیاز خواهند داشت و اگر هر گربه‌ای به اندازه کافی فعالیت داشته باشد و به مقدار مورد نیاز غذا بخورد، هرگز دچار مشکل چاقی نخواهد شد.

تغییر رفتار گربه‌ بعد از عقیم‌ سازی

باور غلط دیگری نیز وجود دارد که می‌گوید گربه‌های نر بعد از عقیم‌ سازی حیوانات بی استعداد و کند می‌شوند که کاملا غلط است و این گربه‌ها بعد از انجام جراحی نسبت به حیوانات دیگر رفتار آرام‌تری دارند.

بهترین زمان برای عقیم‌ کردن گربه‌

انجام عمل جراحی برای عقیم‌ سازی حیوانات بهتر است در همان ماه‌های اول پس از تولد انجام شود و محدودیت سنی خاصی برای این موضوع وجود ندارد. با این حال بنابر توصیه دامپزشک‌ها بهتر است که در زمان بلوغ جنسی حیوان که بین 6 تا 7 ماهگی است این عمل صورت بگیرد.

جراحی عقیم‌ سازی گربه

جراحی عقیم سازی حیوانات خانگی - گربه
جراحی عقیم سازی گربه

جراحی در بیمارستان یا کلینیک دامپزشکی و در بیهوشی کامل صورت می‌گیرد. دامپزشک‌ها معمولا تمامی مراحل قبل و بعد از جراحی را برای شما توضیح می‌دهند. به یاد داشته باشید که شب قبل از جراحی نباید به گربه خود غذا دهید. در روز مشخص‌شده در کلینیک حاضر می‌شوید و فرآیند عقیم‌ سازی حیوانات آغاز می‌شود. همانطور که ذکر شد در حین جراحی گربه بیهوش خواهد بود و کوچک‌ترین دردی را حس نمی‌کند. برش جراحی در گربه‌های نر کوچک‌تر است و بیضه‌ها به راحتی بیرون کشیده می‌شوند اما در گربه‌های ماده جهت خارج‌کردن تخمدان‌ها طول شکاف جراحی بزرگ‌تر خواهد بود.

بعد از جراحی احتمالا نیاز به یک گردنبند الیزابت برای گربه خود خواهید داشت زیرا برخی از گربه‌ها تمایل به لیسیدن جای جراحت و آسیب‌زدن به بخیه‌ها در روزهای اول بعد از جراحی دارند و این گردنبند که مانند قیفی پلاستیکی دور گردن پیچیده می‌شود از انجام این کار جلوگیری می‌کند. همچنین بعد از جراحی نیاز به آنتی بیوتیک خواهید داشت که میزان آن باید با مشورت دامپزشک مشخص شود.

سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم تا شما را با مراحل عقیم‌ سازی حیوانات برای سگ‌ها و گربه‌ها آشنا کنیم. همچنین به مزایا و معایب انجام این عمل نیز اشاره کردیم. در پایان توصیه می‌شود قبل اقدام به انجام هرگونه عملی ابتدا آن را با یک دامپزشک ماهر مطرح کنید تا در آینده مشکلاتی برای حیوان خانگی شما ایجاد نشود.

همین حالا به اشتراک بزارید
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در twitter
به این مطلب امتیاز دهید
3.5/5
بامی پت

بامی پت

ما در تیم تولید محتوای بامی پت، در تلاش هستیم تا برگزیده ترین مقالات آموزشی در زمینه نگهداری و شناخت حیوانات را برای شما فراهم کنیم.

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید
فروشگاه
0 محصول سبد خرید
حساب کاربری من

ورود

هنوز حساب کاربری ندارید؟